GDD IX Medeklinkers - Liquida + r(1), r(2), l

> Categorie: Grammatica Deventer dialect (GDD) Gepubliceerd: woensdag 28 oktober 2009

W – (vrouw(2)): lippen sluut zich (bilabiaal) – stembanden trilt, dus vleujend en wat stemhebbend – dubbellippig – oraal.

W – (W(1)illem): liptandige – vleujend – stemhebbend – oraal.

V – (vrouwe): liptandige stemhebbende orale vleujer.

j  -i (jasse – roeien): velare stemhebbende orale vleujer.

h – (heuj): laryngale stemhebbende orale vleujer.

 

w(1/2), v, j, i, h: ze likt allemoale óp de grenze van de klinkers. De vorming dervan is gelieke an diee van de Nederlandse medeklinkers. Deh gef vake meujlijkheden in het Dèventers: Der hooft möör weinig te gebeuren of het stròttenheufd löt hem zónder òfsluting deur. Dan völt e helemoale vórt: Ik mót noarAttem (nöör Hattem).

Dat wazzen de orale vleujers (liquida). De nasale liquida (vleujers). 

m – bilabiale – stemhebbende – nasale (resonantie in de neusholte) – vleujer.

n alveolare  - stemhebbende – nasale – vleujer.

ng gutturale – stemhebbende – nasale – vleujer.

nj – velare – stemhebbende – nasale – vleujer.

 

NB. Wat de ofsluting betreft: m – ligt veur in de mond; n, nj – likt in het midden; ng – ligt in de kèle bie het strottenheufd!

 

De vòlgende driee consonanten vormt de oavergang nöör de gliejers (spiranten):

r(1) – r(2) –l : De r(1) en r(2) bint feitelijk rollers, möör echt- Dèventer-proaters kent de r(1), de tong-r, helemoale nieet. Diee wördt as nieet zuver Dèventers ervären.

 

R(2), de huig- of kèel-r geet meer nöör de g of ch, möör meestens wördt er enkeld een zwak gebrouw eheurd.

Veurbeelden: Ik goa noaguus. (Ik goa nöör huus.)  Ik kan mien vegbètegen. (Ik kan mien verbèteren.) Iej bint eenrgòtzak. Värgkensstä’t.

Der wördt nauurlijk wel eschreven   (klinkt as escheven). 

r(1) – dentale – stemhebbende – orale – roller (frequentatief, iteratief)

r(2) – gutturale – stemhebbende – orale – frequentatief, iteratief.

 In het Dèventers is disse medeklinker eengliejer, spirant.

l: (longen, boedel) – tongtandige – stemhebbende – spirant.

NB. Del wördt in het Dèventersdubbeldikke uutesproaken: een LLange LLatte – Dat bint mien kraLL’n.